Y Khoa Viet Nam

Dấu hiệu và triệu chứng

• Ngứa nhiều và nặng lên vào ban đêm
• Những nốt mụn nước nhỏ tạo thành đường ngoằn ngoèo trên da. Hay gặp nhất ở các vùng:

- Kẽ tay

- Nách

- Quanh hông

- Dọc mặt trong cổ tay

- Trên nếp khuỷ tay

- Quanh vú

- Quanh bộ phận sinh dục nam

- Mông

- Khoeo chân

- Nếp gấp dưới xương bả vai.

Nguyên nhân

Cái ghẻ có kích thước rất nhỏ và hầu như không thể nhìn thấy bằng kính lúp. Cái ghẻ đào hang để đẻ trứng dưới da tạo thành những đường hầm ngoằn ngoèo. Trứng phát triển trong 21 ngày và cái ghẻ mới sẽ tìm đường chui lên mặt da để trưởng thành và có thể làm lây bệnh sang người khác. Ngứa do ghẻ là hậu quả của phàn ứng dị ứng của cơ thể với cái ghẻ, trứng và chất bài tiết của chúng.

Xét nghiệm và chẩn đoán

Để chần đoán, bác sĩ sẽ khám da tìm dấu hiệu của cái ghẻ, bao gồm hình ảnh hang ghẻ đặc trưng. Khi xác định được hang ghẻ, bác sĩ có thể lấy một ít da ở vùng này để đem soi kính hiển vi tìm trứng và cái ghẻ.

Điều trị

Hiện có nhiều loại kem và nước bôi để điều trị ghẻ. Thuốc cần bôi khắp người và để nguyên ít nhất 8 tiếng. 2 thuốc hay được kê đơn nhất là permethrin và crotamiton. Mặc dù thuốc sẽ nhanh chóng diệt được cái ghẻ nhưng ngứa có thể còn kéo dài vài tuần. Với những người có hệ miễn dịch suy yếu hoặc không đáp ứng với thuóc bôi tại chỗ, có thể phải dùng thuốc uống. Cần điều trị cho tất cả mọi người trong gia đình.

Phòng bệnh

Để phòng tái phát và phòng bệnh lây sang người khác, cần thực hiện những bước sau:

• Vệ sinh tất cả quần áo và đồ vải trong nhà. Giặt tất cả quần áo, chăn màn, khăn đã dùng trước khi điều trị bằng xà phòng và nước nóng. Phơi hoặc sấy khô ở nhiệt độ cao.
• Diệt cái ghẻ. Cho tất cả những vật dụng không thể giặt được vào túi nhựa buộc kín và cất vào một chỗ khuất, ví dụ như cho vào kho trong vài tuần. Cái ghẻ sẽ chết nếu không được ăn trong một tuần.

Dấu hiệu và triệu chứng

Có thể nghĩ đến nấm móng nếu một hoặc nhiều móng có biểu hiện:

• Dày
• Giòn, dễ gãy vụn
• Biến dạng
• Bẹt và xỉn màu, mất vẻ sáng bóng
• Móng chuyển màu vàng, xanh, nâu hoặc đen do tích tụ các mảnh vụn bên dưới móng.

Móng bị bệnh có thể bị bong ra khỏi nền móng. Có thể có cảm giác đau nhẹ ở đầu các ngón chân ngón tay và ngửi thấy mùi hôi nhẹ ở móng.

Nguyên nhân

Bệnh do một loại nấm thuộc nhóm dermatophytes gây ra. Nhưng nấm men và nấm mốc cũng có thể gây ra bệnh. Nấm có thể xâm nhập qua những vết xước nhỏ giữa móng và nền móng và chỉ gây bệnh nếu móng liên tục phải tiếp xúc với môi trường nóng và ẩm ướt.

Nấm móng hay gặp ở móng chân hơn móng tay vì chân trường bị hạn chế trong môi trường tối, nóng và ẩm của giày. Một lý do nữa là tuần hoàn ở móng chân kém hơn ở móng tay.

Xét nghiệm và chần đoán

- Khi nghi ngờ bệnh nấm móng, bác sĩ sẽ cạo vùng móng bị bệnh để lấy mẫu đem soi kính hiển vi hoặc nuôi cấy nhằm phát hiện nấm.

Điều trị

Thuốc uống

• Itraconazole
• Fluconazole
• Terbinafine

Những thuốc này giúp móng mới không bị bệnh sẽ dần dần thay thế móng cũ. Thường phải uống thuốc từ 6 – 12 tuần nhưng chỉ thấy được kết quả điều trị khi móng mới đã mọc đầy đủ. Có thể mất từ 4 – 12 tháng để loại trừ được bệnh. Không dùng thuốc cho người bị bệnh gan, suy tim ứ huyết hoặc người đang dùng một số loại thuốc khác.

- Sơn móng tay diệt nấm: Ciclopirox (Penlac) thườnndùng cho những trường hợp nhiễm nấm nhẹ. Thuốc được bôi lên vùng móng bị bệnh và da xung quanh 1 lần/ngày. Sau 7 ngày dùng cồn lay sạch những lớp cũ và bôi lớp mới. Có thể phải dùng thuốc trong tới một năm hoặc hơn để loại trừ bệnh.

- Thuốc bôi tại chỗ như econazole nitrate. Thuốc bôi tại chỗ thường không chữa khỏi bệnh nhưng có thể dùng phối hợp với thuốc uống.

Nếu móng bị bệnh quá nặng và gây đau nhiều, có thể phẫu thuật cắt bỏ móng cũ. Móng mới sẽ dần mọc lên để thay thế.

Phòng bệnh

• Luôn giữ móng chân móng tay ngắn, khô và sạch.
• Đi tất thích hợp: Tất làm bằng sợi tổng hợp thoát ẩm giúp giữ chân khô hơn là tất côtton hoặc tất len. Thường xuyên thay tất. Thỉnh thoảng cởi giày để chân được thoáng khí.
• Dùng thuốc xịt hoặc thuốc bột chống nấm
• Mang găng tay cao su khi phải ngâm tay lâu trong nước
• Không cắt hoặc châm chích vào vùng da quanh móng
• Không đi chân đất ở nơi công cộng.
• Rửa sạch tay sau khi đụng chạm vào móng bị bệnh.

Dấu hiệu và triệu chứng

Mụn cơm là những nốt sần nhỏ, mềm, có màu da, màu trắng, hồng hoặc nâu, sờ có cảm giác thô ráp. Mụn cơm có thể xuất hiện đơn độc hoặc thành đám, thường có một hoặc nhiều chấm nhỏ li ti màu đen đôi khi được gọi là hạt mụn cơm, nhưng thực ra là những mao mạch bị huyết khối. Mụn thường không đau và hay gặp nhất ở thanh thiếu niên.

Các týp HPV khác có thể gây mụn cơm ở những vị trí khác:

· Mụn cơm lòng bàn chân xảy ra ở lòng bàn chân. Có biểu hiện là một nốt sần nhỏ màu hồng hoặc nâu nhạt với những chấm đen li ti. Những chấm này là các mao mạch bị huyết khối bít tắc.

· Mụn cơm sinh dục. Là bệnh hay gặp nhất trong số các bệnh lây qua đườgn tình dục. Mụn có thể xuất hiện ở bộ phận sinh dục, vùng mu hoặc trong ống hậu môn. Ở phụ nữ mụn cơm sinh dục cơ thể mọc trong âm đạo.

· Mụn cơm phẳng: thường nhỏ hơn và mềm hơn các loại mụn cơm khác, thường mọc ở mặt hoặc chân và hay gặp ở trẻ em hơn ở người lớn.

Nguyên nhân

Mụn cơm xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với papillomavirus người (HPV). Bệnh lây từ người sang người do chạm vào khăn hoặc các vật dụng khác mà người nhiễm virus đã dùng. Tuy nhiên không phải ai tiếp xúc với HPV đều sẽ bị mụn cơm, vì mỗi người có đáp ứng miễn dịch khác nhau. Một số loại mụn cơm – như mụn cơm sinh dục khá dễ lây, song khả năng bị lây mụn cơm thông thường từ người khác là rất ít.

Điều trị

Mụn cơm thường không cần điều trị, song ở một số người bệnh có thể cần điều trị vì mục đích thẩm mỹ hoặc để ngăn ngừa bệnh lây lan. Thuốc điều trị thông thường là acid salicylic. Một số biện pháp khác gồm:

· Áp lạnh: còn gọi là liệu pháp phun nitơ lỏng. Bác sĩ sẽ phun nitơ lỏng vào vùng có mụn cơm. Hơi lạnh sẽ tạo thành nốt phỏng quanh mụn, sau đó mô chế sẽ bong ra trong vòng khoảng một tuần.

· Cantharidin. Cantharidin là một chất được chiết xuất từ bọ ban miêu. Chất này thường được phối hợp với một số hóa chất khác và được bôi lên mụn cơm. Thuốc sẽ làm cho da phồng rộp và nhổ bật mụn cơm khỏi da.

· Vi phẫu. Mụn cơm được cắt hoặc đốt bằng dao điện. Vì phương pháp này có thể để lại sẹo nên thường chỉ dành cho nhưng trường hợp không đáp ứng với các biện pháp điều trị khác.

· Phẫu thuật laser: Thường chỉ dành cho những trường hợp mụn cơm khó chữa vì khá tốn tiền và có thể gây ra sẹo.

Các thuốc khác

· Imiquimod. Đây là loại thuốc miễn dịch dạng kem bôi thường dùng điều trị mụn cơm sinh dục, nhưng cũng hiệu quả trong điều trị mụn cơm thông thường. Thuốc làm tăng đáp ứng miễn dịch của da với mụn cơm và làm cho mụn bị chết.

· Bleomycin. Thuốc được tiêm vào mụn cơm để diệt virus. Thuốc ít được dùng điều trị mụn cơm nhưng có thể dùng điều trị một số loại ung thư.

Phòng bệnh

· Không kì cọ, chải, kẹp hoặc cạo râu ở vùng có mụn cơm.

· Không dùng giũa hoặc bấm móng tay giữa chỗ có mụn cơm và móng lành.

· Không cắn móng tay

· Không châm chích vào mụn cơm vì có thể làm lây lan virus.

· Luôn giữ tay sạch và khô

Dấu hiệu và triệu chứng

· Ngứa, đỏ ở háng, gồm bộ phận sinh dục, mặt trong đùi, mông và vùng hậu môn.

· Cảm giác rát ở vùng bị bệnh.

· Da vùng háng bị bong tróc hoặc nứt nẻ.

Bệnh gây khó chịu khi mặc đồ lót chật. Đi bộ hoặc tập thể dục có thể làm phát ban nhiều hơn và làm triệu chứng nặng thêm.

Nguyên nhân

Bệnh do một loại nấm có tên là dermatophytes gây ra. Bệnh lây do dùng chung khăn, quần áo hoặc qua quan hệ tình dục với người nhiễm bệnh.

Xét nghiệm và chẩn đoán

- Cạo vùng da bị tổn thương để lấy mẫu soi tươi và nuôi cấy nấm.

Điều trị

Bệnh được điều trị bằng một hoặc hai nhóm thuốc chống nấm – nhóm azole hoặc nhóm allylamine. Nhìn chung các allylamine cần thời gian điều trị ngắn hơn, trong khi nhóm azole rẻ tiền hơn nhưng cần thời gian điều trị lâu hơn. Phần lớn các trường hợp đáp ứng tốt với thuốc bôi tại chỗ.

Các thuốc nhóm allylamine

· Terbinafine

· Naftifine

Các thuốc nhóm azole

· Miconazole

· Clotrimazole

Nếu bệnh nặng hoặc không đáp ứng tốt với thuốc không kê đơn, có thể dùng các thuốc kê đơn mạnh hơn ở dạng bôi tại chỗ hoặc uống, bao gồm:

Thuốc bôi tại chỗ

· Econazole

· Oxiconazole

Thuốc uống

· Itraconazole

· Fluconazole

· Terbinafine

Phòng bệnh

· Tắm rửa hằng ngày, nhất là sau khi tập thể thao hoặc khi bị ra nhiều mồ hôi. Rửa tay thường xuyên để tránh làm bệnh lây lan.

· Giữ khô: Giữ cho vùng háng được khô ráo. Thấm khô kỹ vùng bẹn và vùng sinh dục bằng khăn sạch sau khi tắm hoặc tập thề thao. Có thể dùng phấn rôm để chống ẩm.

· Giữ sạch. Thay đồ lót ít nhất một lần mỗi ngày hoặc hơn nếu ra nhiều mồ hôi. Thường xuyên giặt sạch quần áo tập.

· Giữ mát: Không mặc quần áo dày, bí hơi khi trời nóng ẩm

· Tránh mặc quần áo quá bó chật gây cọ xát vào da.

· Không dùng chung vật dụng cá nhân

· Điều trị bệnh nấm da ở bàn chân để bệnh không lây lan lên vùng mông bẹn.

Bệnh ứ mật do thai xuất hiện vào 3 tháng cuối của thai kỳ và khỏi sau khi sinh, tái phát ở lần có thai sau.

Biểu hiện của bệnh là ngứa và vàng da. Căn nguyên do thai nhi phát triển chèn ép vào ống mật, mật không xuống được ruột ứ lại trong gan gây nên vàng da và ngứa. Bệnh làm tăng tỷ lệ biến chứng cho thai.

Thai phụ cần phải đi khám để được hướng dẫn điều trị: đi bộ, nằm tư thế nửa nằm nửa ngồi có tác dụng giảm triệu chứng bệnh. Theo tác giả Hirvioja, uống dexametasone 12mg/ngày trong 7 ngày thấy hết triệu chứng

Sẩn mề đay do thai nghén (PUPPP)

Sẩn mề đay do thai nghén thường xuất hiện vào 3 tháng cuối của thai kỳ với các biểu hiện sẩn phù liên kết thành mảng rộng ở vùng bụng dưới lan ra mông, bẹn, đùi, chân, tay. Phần trên ngực, mặt và niêm mạc hoàn toàn bình thường. Bệnh chỉ thấy ở lần có thai đầu tiên (chửa con so), không tái phát ở những lần có thai sau (chửa con dạ)... và tự khỏi sau khi đẻ. Nhiều nghiên cứu thấy sẩn mề đay do thai nghén có liên quan đến tình trạng quá cân của người mẹ. Bệnh hoàn toàn không ảnh hưởng đến thai nhi, hiếm khi thấy mề đay thoáng qua ở trẻ sơ sinh.

Điều trị: Bôi flucinar bệnh sẽ thuyên giảm. Sau khi đẻ vài ngày bệnh khỏi hoàn toàn.

Sẩn ngứa Besnier

Phát ban dạng sẩn vảy, ngứa tập trung ở tay chân và phần trên thân mình. Bệnh xuất hiện vào giữa tuần thứ 20 - 34 của thai kỳ, khỏi sau khi sinh và không tái phát ở lần có thai sau.

Điều trị bằng bôi corticoide loại mạnh như betnovate, temovate... Kết quả nghiên cứu thấy thuốc không ảnh hưởng đến sức khỏe của mẹ và thai.

Viêm nang lông khi thai nghén

Bệnh phát vào thời kỳ thứ ba của thai kỳ (3 tháng cuối của thai kỳ). Biểu hiện bệnh là những sẩn mủ ở nang lông rải rác toàn thân, ngứa. Đây là một dạng của trứng cá nội tiết. Bệnh tự khỏi sau khi sinh 3 tuần, không cần điều trị

Chốc dạng Herpes (impetigo herpetiformis = IH)

IH là một dạng của vảy nến thể mủ. Thai phụ thường sốt, xuất hiện những đám mủ trắng trên nền da đỏ. Thương tổn xuất phát từ bẹn, nách, cổ lan rộng ra xung quanh. Xét nghiệm thấy bạch cầu tăng cao và canxi huyết thấp. Bệnh khỏi sau khi đẻ và lại tái phát vào lần có thai sau. Thai nhi có thể bị chết lưu do thiểu năng nhau thai.

Điều trị: đây là thể nặng của vảy nến. Bệnh nhân phải được khám, điều trị tại bệnh viện bằng các thuốc đặc hiệu và theo dõi diễn biến chặt chẽ.

Herper thai kỳ (herpes gestationis =HG) hay còn gọi là pemphigoid thai kỳ

Đây là bệnh rất hiếm, tỷ lệ mắc 1/50.000 thai phu. Biểu hiện của bệnh là viêm da bọng nước gặp trong thời kỳ mang thai và sau đẻ. HG xuất hiện vào tuần thứ 20-21 của thai kỳ, lúc đầu là những sẩn, mảng mề đay, mụn nước, phỏng nước ở vùng quanh rốn và đùi sau lan ra toàn bộ bụng, lưng, ngực và chi, gồm cả lòng bàn tay, bàn chân. Nhưng mặt, đầu và niêm mạc hoàn toàn bình thường. Phỏng nước dập vỡ tạo thành hình vòng cung hoặc nhiều vòng cung, ngứa dữ dội.

HG thường phát nặng vài ngày sau đẻ và thuyên giảm sau 3 tháng, tái phát khi uống thuốc tránh thai hoặc thấy kinh và tái phát ở lần có thai sau (con dạ). Bệnh khỏi không để lại sẹo trừ khi cào xước hoặc nhiễm khuẩn thứ phát. HG hầu như không ảnh hưởng đến thai nhi, đôi khi thấy sinh non và trọng lượng thai thấp hơn tuổi thai, dưới 5% trẻ sơ sinh có biểu hiện bệnh ở dạng mề đay hoặc mụn nước, những trường hợp này sẽ tự khỏi không cần điều trị. Khi thấy biểu hiện ngứa và mụn nước xuất hiện ở vùng bụng, quanh rốn trong thời gian mang thai, thai phụ nên đi khám để được điều trị kịp thời và dùng thuốc ức chế miễn dịch duy trì vì đây là một bệnh tự miễn.

(Theo SỨC KHOẺ CỘNG ĐỒNG)

BỆNH CHỐC

Chốc là bệnh nhiễm trùng nông ở da. Bệnh có thể gặp ở mọi lứa tuổi, nhưng 90% trường hợp là ở lứa tuổi nhà trẻ, mẫu giáo. Bệnh thường gây nên do liên cầu, tụ cầu hoặc phối hợp cả hai.

Biểu hiện

Bắt đầu là dát đỏ xung huyết, nhanh chóng tạo thành bọng nước. Bọng nước nhăn nheo, xung quanh có quầng đỏ, sau vài giờ thành bọng mủ đục từ thấp lên cao. Vài giờ hoặc vài ngày sau các bọng nước dập vỡ, đóng vảy tiết màu vàng nâu giống màu mật ong. Sau khoảng 7 - 10 ngày, vảy tiết bong đi để lại dát hồng hoặc dát thâm, tồn tại một thời gian ngắn, mất đi không để lại sẹo.

Vị trí thường gặp ở mặt, nhưng có thể bất kì chỗ nào kể cả lòng bàn tay, chân. ở đầu vảy tiết làm tóc bết lại. Hiếm khi niêm mạc bị tổn thương nhưng cũng có thể có.

Toàn thân: rất hiếm khi sốt, trừ trường hợp thương tổn chốc toàn thân hoặc có biến chứng. Bệnh nhân có thể ngứa gãi làm thương tổn lan rộng chàm hóa hoặc lan sang vùng da khác.

Căn nguyên

Nguyên nhân gây bệnh chủ yếu là liên cầu và tụ cầu. Vi khuẩn xâm nhập qua da qua các sang chấn nhỏ vào lớp sừng và lớp gai, nhân lên, tiết độc tố làm tan rã những dây liên kết giữa các tế bào gai, huyết thanh tụ lại tạo thành bọng nước dư­ới lớp sừng.ên cầ

u trư

Các yếu tố như tuổi nhỏ, thời tiết nóng ẩm, mùa hè, nơi ở chật chội, vệ sinh kém là những điều kiện thuận lợi cho bệnh phát triển. Ngoài ra các bệnh phối hợp như chấy, rận, ghẻ, herpes, côn trùng cắn, viêm da cơ địa... cũng là những yếu tố làm cho bệnh dễ phát sinh và phát triển.

Tiến triển

Chốc là bệnh lành tính. Nếu phát hiện và điều trị tích cực thì 7 – 10 ngày khỏi, ít có tái phát và biến chứng. Tuy nhiên có thể gặp các biến chứng: chàm hóa, chốc loét, nhiễm trùng huyết, viêm cầu thận cấp....

Điều trị

- Tại chỗ: Làm bong vảy tiết bằng đắp dung dịch NaCl 9 phần nghìn hay thuốc tím 1/10.000 hoặc dung dịch Jarish. Nếu vảy dày dùng mỡ kháng sinh. Khi vảy tiết đã bong đi, chấm vào thương tổn dung dịch có màu như Milian hoặc Castellani.

- Toàn thân: dùng khi thương tổn lan rộng, nặng, dai dẳng và có nguy cơ biến chứng viêm cầu thận cấp. Có thể dùng kháng sinh nhóm beta lactam, cephalosporine, macrolide, quinolone, kháng sinh penicilline bán tổng hợp.

Phòng bệnh

Tắm rửa vệ sinh ngoài da, cắt tóc, cắt móng tay. Chăm sóc cho trẻ nhỏ, nhất là sau khi mắc các bệnh do virus hoặc sởi. Tránh ở lâu những nơi ẩm thấp, thiếu ánh sáng. Điều trị sớm và tích cực, tránh chà xát, gãi nhiều gây biến chứng.

BỆNH VIÊM NANG LÔNG

Là phản ứng viêm của một hoặc nhiều nang lông ở bất kì vị trí nào trên cơ thể, trừ vùng bán niêm mạc, lòng bàn tay, bàn chân. Nếu thương tổn ở vùng da đầu, râu, lông nách, lông mu gọi là Sycosis (viêm chân tóc). Nếu thương tổn ở vùng lông tơ gọi là viêm nang lông.

Biểu hiện

+ Viêm cổ nang lông: mụn mủ nhỏ như hạt kê rất nông ở lỗ chân lông, màu vàng nhạt, dễ vỡ để lại vảy mủ hoặc vảy lẫn máu. Bệnh diễn biến thành từng đợt và tự lành sau vài ngày, không để lại sẹo. Vị trí điển hình là ở mặt, da đầu, lông mu, lông nách, nếp bẹn, hai cẳng chân.

+ Viêm nang lông sâu: viêm xâm lấn vào tận cấu trúc nang, khi khỏi có thể tạo thành sẹo lồi hay sẹo teo da, rụng tóc.

Căn nguyên

Phần lớn là do tụ cầu vàng ký sinh ở trên da, trên các lỗ chân lông, nhưng có thể do một số vi khuẩn khác như vi khuẩn Gram âm, Enterobacter Klebsiella, Proteus, Pseudomonas aeruginosa hay do nấm men (Candida hay Pityrosporum), nấm sợi hoặc virus.

Điều trị

- Tại chỗ: Không được nặn mụn mủ mà nên chấm dung dịch cồn iot 5% hoặc dung dịch betadin.

- Toàn thân: Có thể uống kháng sinh nhóm beta lactam, cephalosporine, macrolid như cloxacilin hoặc erythromycin.

Phòng bệnh

Rửa tay thường xuyên có tác dụng phòng bệnh viêm da do vi khuẩn

Loại bỏ chấn thương tại chỗ (không gãi, không mặc quần áo quá chật, tránh xây xước khi cạo râu...). Điều trị bệnh phối hợp như tiểu đường, giảm miễn dịch.... Rửa tay, giặt quần áo bằng xà phòng tiệt khuẩn (VD: xà phòng lifebuoy, Betadin skin cleanser...). Vệ sinh đúng cách để dự phòng tổn thương lan tỏa và tồn lưu. Nếu tổn thương ở vùng râu thì phải thay dao cạo và cách cạo râu.

NHỌT

Là thuật ngữ dùng để chỉ thương tổn viêm nang lông sâu, viêm quanh nang lông có hoại tử vùng trung tâm tạo nên ngòi màu vàng.

Bệnh nhọt rất thường gặp và thường gây ra do tụ cầu vàng khu trú trên da. Khi nang lông bị tổn thương, vi khuẩn sẽ xâm nhập sâu vào nang lông và tổ chức dưới da.

Nhọt có thể xuất hiện bất cứ trên vùng nang lông nào của cơ thể, tuy nhiên vị trí thường gặp nhất là mặt, cổ, hố nách, mông, đùi và những vùng da băng ẩm kéo dài.

Biểu hiện lâm sàng

* Nhọt: Tổn thương ban đầu là cục cứng, đỏ, nóng, đau, khu trú ở nang lông, ở giữa nhọt là một đốm trắng (ngòi). Sau 1 vài ngày nhọt trở nên mềm và vỡ mủ làm thoát ngòi ra ngoài. Khi đó bệnh nhân giảm đau, giảm sưng đỏ. Đa số bệnh nhân chỉ có 1 đến 2 nhọt. Vị trí thường gặp ở vùng có lông đặc biệt vùng cọ sát hoặc ra mồ hôi nhiều như cổ, nách, mông.

Nhìn chung nhọt không có triệu chứng toàn thân. Một người có nhiều nhọt (5 - 7 cái) hoặc nhọt ở trẻ con có thể kèm theo sốt, albumin niệu.

* Nhọt cụm: là nhọt nhưng viêm nặng hơn, lan rộng hơn, sâu hơn do nhiều nhọt tạo thành. Vị trí thường ở gáy, lưng, đùi. ở gáy, lưng nhọt cụm còn được gọi là hương sen, hậu bối. Bệnh nhân thường có sốt, mệt mỏi và rất đau, có thể có albumin niệu.

* Đinh râu: cũng là nhọt nhưng khu trú ở vùng có râu. Đinh râu rất dễ đưa đến viêm xoang tĩnh mạch hang và nhiễm trùng huyết.

Nguyên nhân gây bệnh nhọt và các yếu tố nguy cơ

Nguyên nhân chủ yếu gây bệnh nhọt là tụ cầu vàng ( Staphylococcus aureus). Tuy nhiên, nhọt cũng có thể gây nên do các vi khuẩn khác hoặc nấm. Da bị tổn thương do chà xát, cào gãi hoặc tăng tiết mồ hôi, viêm da, nhiễm nấm là cửa ngõ cho việc xâm nhập của vi khuẩn.

Thuật ngữ bệnh nhọt nhằm chỉ một người bị nhọt tái đi tái lại nhiều lần.

Yếu tố thuận lợi: nghiện rượu, suy dinh dưỡng, tiểu đường, chàm cơ địa, suy giảm miễn dịch...

Tiến triển và tiên lượng

Nhọt tuy là một bệnh nhiễm khuẩn nhưng nói chung lành tính. Bệnh sẽ khỏi trong vòng 3 ngày đến 1 tuần. Một số người nhất là người ra mồ hôi nhiều, vệ sinh da kém hoặc có bệnh tiểu đường, bệnh hệ thống, bệnh suy giảm miễn dịch... có thể bị nhọt tái phát nhiều lần và có thể có diễn biến phức tạp.

Nhọt, nhọt cụm có thể có biến chứng nhiễm khuẩn huyết, viêm cầu thận. Những tổn thương ở mặt, mũi (đinh râu) dễ gây viêm tắc xoang tĩnh mạch hang, áp xe não, viêm nội tâm mạc cấp, viêm xương - tủy xương... Sự xâm nhập này có thể xảy ra bất kì lúc nào và không thể tiên đoán trước được. Vì vậy trường hợp nhọt to và sâu, không được tự nặn phá nhọt ở nhà làm vi khuẩn dễ xâm nhập vào máu gây nhiễm khuẩn huyết.

Điều trị

Không được nặn non. Chấm nhọt nhiều lần trong ngày bằng dung dịch sát khuẩn: chlorhexidine, hoặc hexamidine, hoặc cồn iode. Có thể bôi mỡ kháng sinh nhiều lần trong ngày sau khi chấm dung dịch sát khuẩn.

Có thể uống kháng sinh toàn thân như penicilin V người lớn 2 - 4 triệu UI/ngày trong 7 - 10 ngày hoặc uống amoxycilin người lớn 1,5g/ngày.

Khi nhọt chín nên rạch tháo mủ cho nhọt mau lành và không bị tái phát.

Khi thương tổn nhiều, lan tỏa, hậu bối, đinh râu kèm theo viêm mạch bạch huyết, viêm mô tế bào hay trên cơ địa người đái đường, bị ở vùng mặt....: cần khám và điều trị theo hướng dẫn của thầy thuốc chuyên khoa.

Phòng bệnh

Vệ sinh sạch sẽ, tránh chấn thương (không gãi, không chà xát), bớt ăn ngọt, ăn đủ chất đạm, bổ sung vitamin A, C. Loại bỏ các yếu tố thuận lợi như tiểu đường, suy dinh dưỡng, béo phì, suy giảm miễn dịch bao gồm cả HIV/AIDS... Khi bị nhọt, giặt sạch đồ dùng cá nhân bằng xà phòng tiệt khuẩn với nước nóng.

(Theo http://www.suckhoedoisong.vn)

Tóc khô giòn, dễ gãy và bị chẻ

Gội, sấy, ép, nhuộm, hấp, là tóc nhiều dễ có nguy cơ mắc các bệnh của tóc

Nguyên nhân gặp chính do sấy nhiều, sử dụng các hoá chất để ép tóc, làm quăn tóc, nhuộm tóc, những người làm việc ở môi trường có nhiệt độ cao hoặc phải tiếp xúc với ánh nắng mặt trời nhiều cũng có thể làm cho tóc khô giòn, dễ gãy, chẻ.
Bạn nên sử dụng các hoá chất lên tóc một cách hợp lý và phù hợp với tóc của mình, không nên lạm dụng quá. Nếu tác động của các hoá chất này quá mạnh thì bạn không nên dùng. Gội bằng các dầu gội dưỡng ẩm hoặc tốt hơn cả là nước bồ kết quả nấu lên cùng với các lá có tinh dầu lá bưởi, vỏ bưởi, lá hương nhu...
Ngoài ra nguyên nhân còn có thể là do các bệnh lý nội tiết như tiểu đường, bướu cổ, bệnh xơ cứng bì, luput ban đỏ hoặc suy dinh dưỡng, hội chứng kém hấp thu... Trong trường hợp này cần điều trị bệnh chính.

Tóc luôn bị nhờn, ẩm ướt

Tóc rụng

1. Rụng tóc không do bệnh lý:

Rụng tóc do dầu gội: Tóc rụng dàn trải trên toàn bộ da đầu, mỗi ngày rụng một ít. Sự rụng tóc này đôi khi bạn không nhận thấy, chỉ khi chải đầu hoặc gội đầu bạn mới thấy rõ rệt. Da đầu hoàn toàn không ngứa và không có mụn, không bị đỏ, không có vảy.

Nguyên nhân của loại rụng tóc này thường do dùng dầu gội không hợp lý: ngày nào cũng gội, sử dụng dầu gội có chất tẩy mạnh, dùng lượng dầu gội nhiều quá mức cần thiết. Về điều trị cần dừng các dầu gội lại. Nên gội bằng nước bồ kết quả nấu lên cùng với các lá có tinh dầu lá bưởi, vỏ bưởi, lá hương nhu...Có thể sử dụng dầu gội kích thích mọc tóc có chứa minoxidin (decos vichy...)

Rụng tóc do chế độ làm việc, sinh hoạt không điều độ: Một số người do nghề nghiệp phải thức đêm thường xuyên hoặc thức đêm từng đợt sau đó khó điều chỉnh lại giấc ngủ bình thường. Một số người khác do thói quen sinh hoạt tuỳ tiện, ăn ngủ thất thường... Cần phải điều chỉnh lại giấc ngủ, sinh hoạt cho phù hợp, nếu ngủ kém ta có thể bạn có thể uống thêm 2 viên rotunda buổi tối. Trong chế độ ăn có thể ăn thêm hạt sen, táo quả...

Nhổ tóc do yếu tố tâm lý: Một số người nhất là các bé gái tuổi độ 12-15 tuổi, do căng thẳng hoặc do yếu tố tâm lý không ổn định hay tự nhổ tóc, ngày nào cũng nhổ và thành thói quen, nhiều khi nhổ mất cả một mảng lớn. Về điều trị nên nâng đỡ tinh thần cho bệnh nhân, giải thích cho bệnh nhân không nên nhổ tóc. Trong chế độ ăn có thể ăn thêm hạt sen, táo quả...

2. Rụng tóc do bệnh lý:

Rụng tóc từng mảng: Trên da đầu tự nhiên xuất hiện rụng tóc khu trú từng vùng. Lúc đầu tóc rụng ở một điểm nhỏ, sau đó tóc rụng cứ lan dần ra xung quanh tạo thành một mảng lớn. Có thể có một hoặc nhiều đám. Kích thước các đám này từ 0,5-10cm. Nền da phía dưới hoàn toàn bình thường, đôi khi trông nhẵn bóng.

Rụng tóc này thường không rõ nguyên nhân.

Dầu gội: Tạm thời dừng tất cả các dầu gội thông thường, ta phải dùng các dầu gội làm ngừng sự rụng tóc đồng thời kích thích mọc tóc. Khi tóc ngừng rụng và mọc lại thì bạn chưa được dùng lại các dầu gội thông thường ngay mà vẫn phải gội bằng bồ kết quả hoặc chanh trong thời gian từ 1-2 năm. Sau đó bạn mới dùng lại các dầu gội thông thường nhưng cũng phải gội 2-3 ngày 1 lần.

Thuốc dùng tại chỗ: Ta có thể bôi một trong các chế phẩm có steroid như: fucicort, flucinar, gentrisone, fobancort... ngày 1 lần trong 1-3 tuần. Xịt dung dịch minoxidin 2% có tác dụng kích thích mọc tóc ở một số trường hợp. Theo một số nhà nghiên cứu, tiêm tại chỗ Kcort cũng kích thích mọc tóc, tuy nhiên phải có chỉ định và theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa da liễu vì thuốc này có nhiều tác dụng phụ.

Rụng tóc do nấm: Nấm là một tác nhân gây tổn thương chất sừng ở da, móng và tóc. Khi bị nhiễm nấm trên da đầu thì thường làm rụng tóc, gãy tóc. Da đầu vùng tóc bị rụng cũng bị đỏ lên, bong vảy, kèm theo các sẩn đỏ hoặc sẩn mủ. Trong trường hợp nghi ngờ nấm thì phải làm xét nghiệm nấm tìm sợi nấm để điều trị triệt để. Nếu xét nghiệm có nấm thì ta dùng dầu gội chống nấm có chứa ketoconazole 2% (ketoconazole có tác dụng diệt nấm) như: haicneal, nizoral, kara... Tại chỗ bôi các thuốc kháng nấm như kem fungiderm, ketoconazole, lamisil...

Rụng tóc do bệnh toàn thân: Một số người sau khi bị các bệnh nhiễm trùng toàn thể như sốt kéo dài, thương hàn...hoặc trong một số trường hợp dùng hoá chất chống ung thư bị rụng tóc. Tóc rụng đồng đều, rụng nhiều, sợi tóc xơ, không mượt. Thường thì khi người bệnh bình phục tóc sẽ mọc trở lại.

Rụng tóc da dầu: Tóc rụng ở vùng da tiết nhiều chất nhờn: phía trán. Sợi tóc mảnh và thường bị bết lại do chất nhờn. Rụng tóc da dầu điều trị cũng không đạt được hiệu quả ở tất cả các trường hợp. Ta có thể dùng dầu gội chống nhờn. Xịt dung dịch minoxidin 2%.

Hói đầu ở đàn ông: Rụng tóc này hay có tính chất gia đình, có thể có nhiều thành viên trong gia đình bị giống nhau. Thường ở tuổi 20 hoặc 30 trở ra tóc đã bắt đầu bị rụng và quá trình rụng tóc cứ tiến triển dần rồi sau một thời gia trở thành hói. Điều trị các trường hợp này cực kỳ khó khăn, đôi khi phải cấy tóc.

Rụng tóc toàn bộ: Có thể gặp ở bất kỳ lứa tuổi nào kể cả tuổi thanh niên. Tóc rụng trên đầu trước, cứ rụng dần dần, tóc ngày càng thưa sau đó rụng hết toàn bộ tóc trên đầu, rụng cả lông mày, lông mi... Có thể liên quan đến một số bệnh nội tiết bên trong cơ thể. Điều trị thể rụng tóc này rất khó. Đôi khi uống thuốc đông y cũng có thể cải thiện ở một số trường hợp. Trong nhiều trường hợp chữa thất bại thì bệnh nhân phải đeo tóc giả.

Cách gội đầu: Cho tất cả các loại hình rụng tóc ta phải tuân thủ chế độ gội đầu như sau: chỉ được gội đầu 2-3 ngày 1 lần, không gãi, không chà xát mạnh làm xước da. Không được gội hàng ngày vì sẽ tẩy hết chất ceramide có trên bề mặt da đầu. Chất ceramide có tác dụng bảo vệ da đầu.

Thuốc dùng đường toàn thân: Có thể uống một đợt vitamin kích thích mọc tóc: bepanthen. Nếu rụng tóc da dầu ta có thể uống thêm vitamin B2 hoặc vitamin B5 (Biotin). Trong một số trường hợp rụng tóc kéo dài và rụng nhiều thì bạn phải đi khám bác sĩ chuyên khoa da liễu để có chẩn đoán và điều trị thích hợp nhất. Rụng tóc do nấm có kèm tổn thương da nhiều thì phải uống kháng sinh chống nấm (ketoconazole, hoặc itraconazole hoặc terbinafin) một đợt theo chỉ định của bác sĩ chuyên khoa da liễu. Ta tuyệt đối không tự ý mua thuốc ở hiệu thuốc về uống. Khi bệnh nấm khỏi thì hầu hết các trường hợp tóc mọc lại bình thường.

(Theo http://www.suckhoedoisong.vn)